Orița M1941 და M1948

 სულ ადრეული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი Orița M1941

მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისში რუმინეთის არმია ძირითადად იყენებდა მაუზერის გრძივად მოსრიალე საკეტის პრინციპით (ე.წ. Bolt Action) მომუშავე შაშხანებს და ჩეხოსლოვაკიურ ტყვიამფრქვევებს ZB-30. ორივე იარაღი კარგ შედეგებს აჩვენებდა ბრძოლის ველზე, თუმცა არმიის რიგებში დადგა მსუბუქი ავტომატური იარაღის მიღების საჭიროება. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება რომ შექმნილიყო 9x19mm Parabellum (9mm Luger) ტიპის ვაზნაზე გათვლილი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, რომლითაც შეიარაღდებოდნენ გარკვეული დანაყოფები და მებრძოლები.

Marin Orița

რუმინეთის არმიისთვის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის შექმნაში ჩაერთო წარმოშობით ჩეხი მეიარაღე ლეოპოლდ იაშეკი (Leopold Jašek) და რუმინელი ნიკოლაე სტერკა (Nicolae Sterca). პროექტის პირადად ხელმძღვანელობდა რუმინეთის არმიის სამხედრო-ტექნიკური კორპუსის კაპიტანი მარინ ორიცა (Marin Orița).

1941 წელს სახელმწიფო არსენალმა რომელიც ცნობილი იყო სახელწოდებით Cugir დაიწყო პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის წარმოება აღნიშვნით Orița M1941. ახალი იარაღის წარმოებაში ასევე ჩაერთო რუმინული ფაბრიკა CMC Uzinele Metalurgice Copșa Mică.

მოგვიანებით გამოშვებული (1948 წელს) გადამუშავებული მოდიფიკაცია, რომელსაც ღილაკისებური მცველის მაგივრად გაუკეთეს სასხლეტი კავის უკან კლავიშიებური მცველის ბერკეტი. მსროლელი აღნიშნულ ბერკეტზე ხელის მოჭერით თიშავდა მცველს. ამას გარდა სამიზნე მოწყობილობა გამარტივდა და გათვლილი იყო 100 და 200 მეტრამდე სასროლათ. 

ფოტოზე ჩანს თუ როგორ მუშაობდა კლავიშისებური მცველის ბერკეტი

პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი Orița M1941 მუშაობდა თავისუფალი საკეტის პრინციპით და სროლა წარმოებდა ღია საკეტიდან. როგორც წესი ასეთი კონსტრუქციით აგებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები საკეტში ხისტად ჩამაგრებულ საცემს იყენებენ, მაგრამ Orița M1941-ის შემთხვევაში გამოიყენებოდა მცურავი საცემი და გადამცემი ბერკეტი.

საკეტი წინ წასვლის შემთხვევაში ეჯახებოდა ლულის სახაზინო ნაწილს, რის შედეგადაც დარტყმის იმპულსი გადაეცემობა მბრუნავ ბერკეტს. აღნიშნული ბერკეტი კი თავის მხრივ ეჯახებოდა საცემს, საცემი კი ახდენდა კაფსულ-მაალებლის აალებას. ასეთი კონსტრუქცია ბუნებრივია ართულებდა წარმოების პროცესს რადგან საჭიროებდა დამატებითი დეტალების დამზადებას და თავისმხირვ დამატებით საწარმოო ოპერაციებს, თუმცა იარაღის შემქმნელებმა ჩათვალეს რომ ასეთი კონსტრუქციის წყალობით მინიმუმდა იქნებოდა შემცირებული თვითნებური და არასანქცირებული გასროლა.

პისტოლეტ-ტყვიამგფრქვეის ლულას არ ჰქონდა არანაირი გარსაცმი ან გაგრილებისთვის საჭირო ნეკნები. მის წინა ნაწილში დამაგრებული იყო მასიური ხამუთისებური სამაგრი, რომელშიც იჯდა წინა სამიზნე მოწყობილობა მოზრდილი დამცავი ყურებით.

უკანა სამიზნე იყო სექტორული სახის რომელიც 500 მეტრამდე სასროლოად იყო განკუთვნილი. ბუნებრივია 500 მეტრი იყო უბრალოდ თეორიული სახით. ეფექტური სროლის მანძილი კი დაახლოებით 200 მეტრს შეადგენდა. მოგვიანებით აღნიშნული სამიზნე მოწყობილობა გამარტივდა და ჰქონდა მხოლოდ 2 პოზიცია 100 და 200 მეტრამდე სასროლათ. იარაღის ვაზნებით კვება ხდებოდა 25 და 32 ცალ ვაზნაზე გათვლილი მჭიდებით, რომელსაც ჰქონდა ერთრიგიანი გამოსასვლელი.

ტაკტიკურ-ტექნიკური მახასიათებლები ასე გამოიყურება:

კალიბრი / ვაზნა:	9x19 mm Parabellum (9mm Luger)
საერთო სიგრძე:	894 მმ
ლულის სიგრძე:	278 მმ
სამიზნე ხაზის სიგრძე:	422 მმ
ჭრილების რაოდენობა ლულაში:	6 ცალი მარჯვნივ მიმართული ჭრილი
წონა (მასა):	3,45 კგ (ვაზნების გარეშე)
მჭიდის ტევადობა:	25 და 32 ცალი ვაზნა
სროლის ტემპი:	600 გასროლა წუთში

პირველი სერიული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები Orita M1941 გამოირჩეოდა დამზადების უმაღლესი ხარისხით და მათი წარმოება იყო საკმაოდ ძვირი. შესაბამისად საბოლოო ჯამში პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის წარმოება ვერ ხდებოდა იმ რაოდენობით, რამდენიც ესაჭიროებოდათ მებრძოლებს. აქედან გამომდინარე რუმინეთის არმია იძულებული იყო სხვა ქვეყნის მიერ წარმოებული იარაღებით მოეხდინა დანაკლისის შევსება. სწორედ ამიტომ შეიარაღებაში მოხვდა MP41, ZK-383, საბჭოთა შპაგინის სისტემის ППШ-41, იტალიური Beretta MAB 38 და სხვა.  რიგი დოკუმენტების თანახმად რუმინეთის არმიამ 1942 წელს განახორციელა შეკვეთა 45 000 ერთეულზე, თუმცა გარკვეული წყაროები ამომბობს, რომ მთლიანობაში მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში დამზადდა დაახლოებით 6000 ცალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი Orița M1941. რუმენეთის არმიის შეიარაღებაში არსებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების გარკვეული ნაწილი მოხვდა ასევე გერმანელების ხელში და მეორე მსოფლიო ომის მიწურულს გამოიყენებოდა ვერმახტის შეიარაღებაში.

გადამუშავებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი Orița M1948 (იგივე Orița M1941/М1948)

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ შემდგომ გარკვეული საწარმოო პროცესები დაექვემდაბარა გადამუშავებას, ხოლო იარაღის კონსტრუქციაში შევიდა ისეთი ცვლილებები რამაც მისი წარმოება გახადა უფრო ტექნოლოგიური და ნაკლებ დანახარჯიანი. მაგალითად 1948 წელს სასხლეტ მექანიზმში შევიდა ცვლილება და კონსტრუქციიდან ამოიღეს სროლის რეჟიმების გადამრთველი, რითიც გაუქმდა ერთეული გასროლების რეჟიმი. 

ამრიგად პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევიდან ცეცხლის წარმოება შესაძლებელი იყო მხოლოდ სრულიად ავტომატური ჯერებით, თუმცა სასხლეტზე მოკლე და სწრაფი დაწოლით მსროლელს შეეძლო ერთეული გასროლის განხორციელება. ასეთ მოდიფიკაციას მიენიჭა აღნიშვნა Orița M1948 (Orița M1941/М1948). ამ მოდიფიკაციაში გაჩნდა ასევე ე.წ. კლავიშიებური მცველი, რომელსაც მსროლელი ხელის მოჭერით თიშავდა. ამას გარდა მისი კონდახი და ტიბჟირ-სარეცელი არ წარმოადგენდა ერთ მთლიან დეტალს. ხის ტიბჟირი იყო ცალკე დეტალების სახით, რომელიც მაგრდებოდა ფოლადის ფირცლისგან დამზადებულ სარეცელისებურ ჩარჩოზე. ამავე ჩარჩოს ნაწილს წარმოედგენდა ნახევრადპისტოლეტისებური სახელური რომელზეც მიმაგრებული იყო ხის კონდახი. 

1949 წელს საპარაშუტო დესანტისთვის შექიმნა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი რომელიც იყენებდა დასაკეც დუგლუგს. ასეთი ვარიანტი დამზადდა მცირე სერიული პარტიის სახით. ასევე განიხილებოდა 9x23mm Steyr ტიპის  ვაზნაზე გათვლილი ვარიანტების წარმოება, თუმცა საბოლოდ ამ კალიბრის ვაზნაზე მხოლოდ ერთი ცალი პროტოტიპი დამზადდა. ეს ეგზემპლარი დღეს ინახება რუმინეთის ნაციონალურ სამხედრო მუზეუმში, რომელიც ბუქარესტში მდებარეობს.

გადამუშავებული ვარიანტი Orița M1948 გამოიყენებოდა რუმინეთის არმიის მიერ 1950-ანი წლების ბოლომდე, ხოლო 1960 წელს მათი წარმოება შეწყდა. არმიაში იგი ჩაანაცვლა კალაშნიკოვის სისტემის ავტომატმა, რომელსაც რუმინეთი საბჭოთა კავშირის მიერ გაცემული ლიცენზიის საფუძველზე აწარმოებდა. 1970-ან წლებში Orița M1948 მცირე რაოდენობით ირიცხებოდა რუმინეთის ნაციონალური გვარდიის შეიარაღებაში.

Chassepot Mle 1866

 ფრანგული წარმოების ნემსური შაშხანა Chassepot Mle 1866

სტატიაში დრეიზეს ნემსური შაშხანები ვისაუბრეთ იმ ფაქტზე რომ პრუსიის არმია წარმატებით იყენებდა ნემსურ შაშხანას და ავსტრია-პრუსიის ომში პრუსიელების გამარჯვება სწორედ ამ შაშხანას უკავშირდებოდა. 1860-ანი წლების დასაწყისში საფრანგეთის არმიის მეთაურებმა დღის წესრიგში დააყენეს საკუთარი ნემსური შაშხანის შემუშავების საკითხი. შაშხანის შემუშავება დაევალა იარაღის ოსტატ ანტუან ალფონს შასპოს (Antoine Alphonse Chassepot, დაიბადა 1833 წელს – გარდაიცვალა 1905 წელს).

ალფონს შასპომ საკუთარი იარაღის შემუშავებისას გაითვალისწინა დრეიზეს ნაკლოვანებები და შექმნა გაცილებით უკეთესი ნემსური შაშხანა. მან საკეტის წინა ნაწილში დაამაგრა რეზინის რგოლები, რომელიც საიმედოდ ახდენდა დენთის აირების ობტურაციას, შესაბამისად გასროლის მომენტში არ ხდებოდა დენთის აირების გამოდინება მსროლელის მიმართულებით, რაც დრეიზეს ნემსური შაშხანისთვის იყო დამახასიათებელი. 

ალფონს შასპომ ასევე გაითვალისწინა დრეიზეს შაშხანის მთავარი აქილევსის ქუსლი და ნაცვლად გრძელი საცემი ნემსისა გამოიყენა უფრო მოკლე ნემსა. იმისათვის რომ მოკლე ნემსას მოეხდინა კაფსულის აალება, შასპომ საკუთარ უნიტარულ ვაზნაში მაალებელი შემადგენლობა განათავსა ქაღალდის მასრის უკანა ნაწილში ჩასმულ ქვეშაგში და არა მის სიღრმეში როგორც იყო დრეიზეს ვაზნის შემთხვავში. 

ვაზნა დამუხტული იყო კვამლიანი (შავი) დენთით რომლის წონა შეადგენდა 5,5 გრამს. რაც შეეხება ტყვიას, იგი იყო 11მმ-ანი და მისი წონა შეადგენდა 23 გრამს (შემდგომ ტყვია დაამძიმეს 25 გრამამდე). ლულიდან გამოსვლისას ტყვიის საწყისი სიჩქარე შეადგენდა დაახლოებით 405-410მ/წამს, რაც ტყვიას ანიჭებდა იმ დროისთვის საკმაოდ შთამბეჭდავ ენერგიას 1885  -1895 ჯოულს.

1866 წელს საფრანგეთის არმიამ შეიარაღებაში მიიღო ალფონს შასპოს ნემსური შაშხანა და მიანიჭა აღნიშვნა „Fusil modele 1866“ (ასევე ცნობილია აღნიშვნით „Chassepot Mle 1866“).

კონსტრუქციულად ალფონს შასპოს ნემსური შაშხანა წარმოადგენდა ერთუმხტიან იარაღს გრძივად მოსრიალე საკეტით. საკეტი დაკეტვისას ბრუნდებოდა 90 გრადუსით და ახდენდა ლულის არხის საიმედოდ ჩაკეტვას. აღსანიშნავია რომ საკეტის გახსნამდე მსროლელს ხელით უნდა შეეყენებინა დამრტყმელი. დამრტყმელის შეყენება ხდებოდა საკეტის უკან განთავსებული კუდისებური შვერილის უკან გაწევით.

როგორც უკვე ავღნიშნეთ სტატტის ზემოთ საკეტის წინა ნაწილში დამაგრებული იყო ერთგვარი საგები კაუჩუქკის რგოლების სახით. აღნიშნული რგოლები გასროლის მომენტში დენთის აირების ზემოქმედებით იბერებოდა და ეკვროდა ლულის სახაზინო ნაწილის რაც მინიმუმამე ამცირებდა დენთის აირების მსროლელის მხარეს გამოდინებას და უზრუნველყოფდა ხარისხიან ობტურაციას.

კონდა-სარეცელი დამზადებული იყო ხისგან და ჰგონდა სწორი ფორმის ე.წ. ინგლისური ტიპის სახელური (ყელი). კონდახის ბოლოში ორი ცალი ხრახნის მეშვეობით დამაგრებული იყო L-სებური ფორმის რკინის სამხრე (საზურგე).

ლულაზე მარჯვენა მხრიდან შესრულებული იყო ხიშტის სამაგრი კრონშტეინი. როგორც წესი ხიშტი თავის ქარქაშთან ერთად ქამარზე ჩამოკიდებული სახით დაჰქონდათ ჯარისკაცებს.

შაშხანის წინა სამიზნე იყო არარეგულირებადი სახის, ხოლო უკანა სამიზნე ჩარჩო რეგულირდებოდა სხვადასხვა დისტანციაზე გამოსაყენებლად.

შაშხანის წარმოება ხდებოდა საფრანგეთში მდებარე რამოდენიმე საიარაღო საწარმოში. მათი წარმოება გაგრძელდა 1975 წლამდე. სულ ჯამში Chassepot Mle 1866 დამზადდა 1000 000 ეგზემპლარზე მეტი. აღსანიშნავია რომ გარდა საფრანგეთისა მას იყენებდნენ დიდბრიტანეთში, ბელგიაში, საბერძნეთში, იტალიაში და სხვა ქვეყნებში.

კალიბრი:	11 მმ
სიგრძე: სიგრძე მიმაგრებული ხიშტით:	1314 მმ 1890 მმ
ლულის სიგრძე:	825 მმ
წონა: წონა მიმაგრებული ხიშტით:	4.1 კგ 4.7 კგ
სწრაფსროლა:	7-14 გასროლა წუთში
ტყვიის საწყისი სიჩქარე:	405 მ/წამი
დამიზნების მანძილი:	1200 მეტრი

დრეიზეს ნემსური შაშხანები

 

დრეიზეს კონსტრუქციის „Zündnadelgewehr M/41“ (ნემსური შაშხანა მოდელი 1841)

XIX საუკუნის პირველ ნახევარში აქტიურად დაიწყო გამოჩენა ისეთმა კაფსულიანმა თოფებმა და შაშხანებმა რომლებიც სახაზინო ნაწილიდან იტენებოდა. სწორედ ამ პერიოდში გამოჩნდა ე.წ. „ნემსური თოფები“, რომელიც იყენებდა უნიტარულ ვაზნებს. თუ მანამდე იარაღის ლულაში ცალკეული სახით იდებოდა ისეთი კომპონენტები როგორიც არის დენთის მუხტი, ტყვია (ჭურვი) და შემდეგ ფალიაზე მაგრდებოდა კაფსულ-მაალებელი, უნიტარული ვაზნის შემთხვევაში კი დენთი, ტყვია და კაფსულ მაალებელი თავდაპირველად ქაღალდის ან მუყაოს მასრაში იქნა გაერთიანებული.

 იოჰან დრეიზე (Johann Nicolaus von Dreyse (დაიბადა 1787 წელს, გარდაიცვალა 1867 წელს)

1809 წელს წარმოშობით გერმანელი იოჰან დრეიზე (Johann Nicolaus von Dreyse) ჩავიდა პარიზში და მუშაობა დაიწყო ჟან სამუელ პოლის (Jean Samuel Pauly დაიბადა 1766 წელს, გარდაიცვალა 1821 წელს) საიარაღო ფაბრიკაში, სადაც გაეცნო სხვადასხვა კონსტრუქციის ცეცხლსასროლ იარაღს, რომელთა შორისაც იყო სამუელ პოლის ნემსური თოფის პროტოტიპი. ტერმინი „ნემსური თოფი“ (ინგლისურად Needle gun) გულისხმობს შემდეგს. 

სასხლეტზე თითის დაჭერის დროს გრძელი ნემსისებური დამრტყმელი ჩვრიტავს ქაღალდის მასრას, შედის მის სიღრმეში სადაც დამაგრებულია მაინიცირებელი შემადგენლობა (იგივე კაფსულა) და ახდენს მის აალებას, რის შედეგადაც ხდება გასროლა.  სანამ გამოჩნდებოდა ცენტრალური ან წრიული აალების უნიტარული ვაზნები, ასეთი გადაწყვეტილება ითვლებოდა ყველაზე პრაქტიუკლად.

1814 წელს იოჰან დრეიზე დაბრუნდა გერმანიში და დაიწყო საკუთარი კონსტრუქციის უნიტარულ ვაზნაზე და ნემსურ თოფზე მუშაობა. გარკვეული პერიოდის შემდეგ მან 1935 წელს წარმოადგინა სამუელ პოლის ნემსური თოფის გავლენით შემუშავებული შაშხანა და უნიტარული ვაზნა, რომელიც 1840 წელს დაექვემდებარა გამოცდას და 1941 წელს საიდუმლო სახით იქნა მიღებული პრუსიის არმიის შეიარაღებაში. გერმანელები დრეიზეს კონსტრუქციის შაშხანას მოიხსენიებდნენ როგორც „leichtes Perkussionsgewehr M/41“ (მსუბუქი კაფსულიანი თოფი მოდელი 1841). შემდგომ მას მიენიჭა ოფიციალური აღნიშვნა „Zündnadelgewehr M/41“ (ნემსური შაშხანა მოდელი 1841).

იოჰან დრეიზეს უნიტარული ვაზნა წარმოადგენდა ქაღალდის მასრას, რომელის უკანა ნაწილშიც მოთავსებული იყო დენთის მუხტი, შემდეგ მასრაში ჩამაგრებული იყო მუყაოს ქვეშაგი ჭიქის სახით. აღნიშნული ქვეშაგს ძირზე მიმაგრებული ჰქონდა მაინიცირებელი შემადგენლობა რომელიც ასრულებდა კაფსულის დანიშნულებას, ხოლო თავად ჭიქაში იჯდა კვერცხის ფორმის ტყვია. ტყვიის კალიბრი შეადგენდა 15,43მმ-ს. 

მოგვიანებით ვაზნა კვერცხისებური ტყვიის ნაცვლად იმუხტებოდა კლოდ იტენ მინიეს (Claude-Etienne Minié) ტიპის ტყვიით, რომელსაც შუაში ჰქოდა სიცარეიელე და ერთგვარი ჭიქისებური საცობი. გასროლის მომენტში დენთის აირები აღნიშნულ საცობს პრესავდა ტყვიაში, რაც იწვევდა ტყვიის წამყვანი ნაწილის გაფართოვებას. ასეთი კონსტრუქციის წყალბით ტყვია უკეთ ეკვროდა ლულის არხს და მინიმუმამდე ამცირებდა დენთის აირების გაპარვას, რაც თავის მხრივ ზრდიდა ტყვიის საწყის სიჩქარეს და სიზუსტეს.

დრეიზეს ნემსური შაშხანა წარმოადგენდა ერთმუხტიან იარაღს, რომელსაც ჰქონდა გრძივად მოსრიალე საკეტი. საკეტის გახსნის შემდეგ ლულის სახაზინო ნაწილიდან ხდებოდა ლულის სავანზეში ქაღალდის მასრიანი უნიტარული ვაზნის ჩადება. რის შემდეგაც საკეტი მსროლელის მიერ იკეტებოდა ხელით. ფაქტიურად ეს ყველაფერი ხდებოდა ისე როგორც დღეს ხდება ერთმუხტიან ბოლტ-ექშენ ტიპის შაშხანებში და კარაბინებში. 

მთავარ სხვაობას წარმოადგენდა გრძელი ნემსისებური საცემი, რომელიც ხვრეტდა ქაღალდის მასრას, შედიოდა მის სიღრმეში და შემდგომ ახდენდა კაფსულის აალებას. გასროლის დროს ქაღალდის მასრა თითქმის სრულად იწვებოდა და ფერფლად იქცეოდა. შესაბამისად მსროლელი გახსნიდა საკეტს და სახაზინო ნაწილიდან მოათავსებდა ახალ ვაზნას. სწრაფსროლის მხრივ ეს იყო ნამდვილი გარღვევა, რადგან მსროლელს არ უწევდა ცალკეული კომპონენტების ჩალაგება ლულაში და შემდეგ კაფსულ-მაალებლის მორგება ისე როგორც ხდებოდა ლულის ცხვირიდან დასამუხტ კაფსულიან შაშხანებში. დრეიზეს კონსტრუქციის ნემსური შაშხანით შეიარაღებულ კარგად გაწვრთნილ ჯარისკაცს შეეძლოა წუთში 10-12 გასროლის განხორციელება და თითქმის 450 მეტრზე შორს სროლა, რაც იმ პერიოდსითვის საკმაოდ კარგ მაჩვენებელს წარმოადგენდა. მისი დამუხტვა შესაძლებელი იყო როგორც დაწოლილი პოზიციიდან, ასევე ცხენზე ამხედრებული პოზიციიდან. ასევე ადვილად იშლებოდა იარაღის საკეტი რაც თავის მხრივ აადვილებდა მის წმენდას და მომსახურებას.

ლულის კოლოფი ხრახნის მეშეობით იყო ჩახრახნილი ლულის სახაზინო ნაწილზე. ხოლო თავად ლულა იჯდა კაკლისგან დამზადებულ კონდახ-სარეცელში, რომელზეც მაგრდებოდა რგოლების მეშვეობით. ამავე რგოლზე დამაგრებული იყო საღვედე ყულფი. მეორე საღვედე წერტილი ყულფი დამაგრებული იყო სასხლეტის დამცავი კავის წინა ნაწილში. ამას გარდა ხის ტიბჟირში შესრულებული იყო გრძივი არხი, რომელშიც თავსდებოდა ზუმბა. შაშხანა კომპლექტდებოდა გრძელი მოხსნადი ტიპის ხიშტით, რომელიც ლულის ცხვირზე მაგრდებოდა. ლულის არხში შესრულებული იყო 4 ცალი ჭრილი.

რაც შეეხება სამიზნე მოწყობილობებს იგი შედგებოდა ფიქსირებული წინა სამიზნიზნისგან და ჭრილიანი უკანა სამიზნისგან, რომელიც სპეციალური გადმოსაწევი ფირფიტებისგან შედგებოდა ერთი ფირფიტა გათვლილი იყო 300 ნაბიჯზე სასროლად, მეორე 400, მესამე 500, ხოლო მეოთხე 600 ნაბიჯზე.

გარკვეული წლების მანძილზე დრეიზეს შაშხანას წარმატებით იყენებდა პრუსიის არმია და ჩნდებოდა მოდიფიკაციები რომელთა ჩამონათვალიც ასე გამოიყურება:

Zündnadelgewehr M/41 – ფეხოსანთა შაშხანა რომელიც წარმოადგენდა პირველ ორიგინალიურ მოდელს და შემდგომ მოხდა მის ბაზაზე ახალი მოდიფიკაციების შემუშავება

Zündnadelbüchse M/49 – 1849 წელს გადამუშავებას დაქევემდებარა საკეტის კონსტრუქცია, იმისათვის რომ დენთის აირების ობტურაცია უკეთ განხორციელებულიყო. ამ მოდელში გამოჩნდა ასევე გადამუშავებული სამიზნე მოწყობილობები და შემცირდა ლულის სიგრძე (ლულა ნაცვლად 865მმ-სა გახდა 735მმ).

Zündnadelbüchse M/54 (Pikenbüchse) – 1854 წელს გამოჩნდა კიდევ ერთი გადამუსავებული შასხანა, სადაც ისევ შეიცვალა საკეტის გარკვეული დეტალები, სამიზნე მოწყობილობები და გადამუშავდა ხიშტი.

Zündnadelkarabiner M/55 და Zündnadelkarabiner M/57 – 1855 წელს შეიარაღებაში გამოჩნდა დამოკლებული ვარიანტი კარაბინის სახით. ეს კარაბინები სპეციალურად დრაგუნებისთვის შეიქმნა. დრაგუნები წარმოადგენდნენ ჯარისკაცებს ან ოფიცრებს ისეთი კავალერიული ნაწილებისა, რომლებიც განკუთვნილი იყვნენ ქვეითად და ცხენდაცხენ საბრძოლველად. 

კარაბინი Zündnadelkarabiner M/55 იყენებდა 365მმ სიგრის ლულას და გამარტივებულ სამიზნე მოწყობილობას. ასევე მასზე არ მაგრდებოდა ხიშტი. 1857 წელს გამოჩნდა განახლებული ვარიანტი აღნიშვნით Zündnadelkarabiner M/57. იგი წარმოადგენდა წინამორბედი კარაბინის იდენტურ იარაღს. სხვაობა მდგომარეობდა გამოყენებული ფოლადის მარკაში.

Füsiliergewehr M/60 – 1860 წელს დაიწყეს ახალი მოდელის წარმოებაზე, რომელიც იყო Zündnadelgewehr M/41-ის იდენტური მხოლოდ იყენებდა 760 მმ სიგრძის ლულას.

Zündnadelgewehr M/62 – 1862 წელს გამოჩნდა ქვეითებისთვის (ფეხოსანთა) განკუთვნილი განახლებული შაშხანა რომელიც Zündnadelgewehr M/41-ისგან განსხვავებით იყენებდა ახალ სამიზნე მოწყობილობას და 800მმ სიგრძის ლულას.

Zündnadelbüchse M/65  (იგივე Zündnadel Jägerbüchse Modell 1865) მორიგი გადამუშავებული ვარიანტი შეიქმნა 1865 წელს სპეციალურად ეგერებისთვის. იგი იყენებდა განსხვავებულ სამიზნე მოწყობილობას და დამრტყმელ-სასხლეტ მექანიზმს. მისი ლულის სიგრძე შეადგენდა 733მმ-ს და ხის სარაცელი ისევე როგორც კარაბინის შემთხვევაში ლულის ცხვირამდე გრძელდებოდა.   

Zündnadelpioniergewehr U/M – 1865 წელს დღის სინათლე იხილა კიდევ ერთმა მოდიფიკაციამ რომელიც წარმოადგენდა Zündnadelbüchse M/54 -ის ანალოგს ახალი ხიშტით და მოკლე 645მმ სიგრძის ლულას.  1869 წელს გამოჩნდა ასევე მისი მცირედით გადამუშავებული ვარიანტი, რომელსაც მიენიჭა აღნიშვნა Zündnadelpioniergewehr M/69.

მიუხედავად იმისა რომ დრეიზეს კონსტრუქციის ნემსური შაშხანები და კარაბინები წარმატებით გამოიყენებოდა პრუსიაში, მას ჰქონდა რიგი ნაკლოვანებები რაც იარაღის კონსტრუქციით იყო გამოწვეული. პირველ რიგში ეს გახლდათ გრძელი საცემი ნემსა, რომელიც გასროლის მომენტში დენთის მუხტის აალების ეპიცენტრში იმყოფებოდა. მაღალი ტემპერატურა, კვამლიანი შავი დენთის წვის შედეგად გამოყოფილი აირები და ნამწვი საბოლოო ჯამში მნიშვნელოვნად ამცირებდა ნემსის სიცოცხლისუნარიონობას.  ამას გარდა ნემის იყო საკმაოდ გრძელი და თხელი, რის გამოც იგი ხშირად იღუნებოდა ან ტყდებოდა.  სამხედროები თვლიდნენ რომ 60 გასროლაზე სადღაც 3 ცალი ნემსი როგორც სახარჯი მასალა თან უნდა ჰქონოდა მსროლელს.

ვინაიდან იარაღში გამოიყენებოდა ქაღალდის მასრიანი ვაზნები, ხშირად ქაღალდი არ იწვებოდა ბოლომდე და მისი ნაფლეთები რჩებოდა ლულაში, რაც იწვევდა შეფერხებას ლულის სავაზნეში მომდევნო ვაზნის მოთავსებისას. ასევე აღსანიშნავია რომ დენთის აალებისას წარმოქმნილი აირები მსროლელის მხარესაც მოედინებოდა რაც დამატებით დისკომფორტს ქმნიდა.

1866 წელს ავსტრია-პრუსიის ომის დროს პრუსიელები წარმატებით იყენებდნენ დრეიზეს ნემსურ შაშხანებს. განსაკუთრებული წარმატება და აღიარება შაშხანას ხვდა ჩეხეთის ტერიტორიაზე, ქალაქ ჰრადეც-კრალოვესთან (გერმანულად — Königgrätz) შეტაკების ეპიზოდში, სადაც პრუსიელმა მებრძოლებმა ადვილად დაამარცხეს ავსტრიელები. საბოლოოდ ეს წარმატება სწორედ დრეიზეს ნემსურ შაშხანას მიაწერეს.

1870-ანი წლების დასაწყისში უკვე ფეხის მოკიდება დაიწყო მეტალის მასრიანმა ვაზნებმა, შესაბამისად გერმანიაშიც დაფიქრდნენ დრეიზეს კონსტრუქციის შაშხანების და კარაბინების ჩანაცვლებაზე და 1871 წელს შეიარაღებაშ მიიღეს ცენტრალური აალების უნიტარულ ვაზნაზე გათვლილი შაშხანა Mauser M1871.

მოდელი:	M/41	M/49	M/54	M/57	M/60	M/62	M/65	M/69
კალიბრი:	15.43 მმ
სიგრძე (მმ):	1415	1235	1235	805	1320	1360	1245	1105
ლულის სიგრძე (მმ):	865	735	735	365	760	800	733	645
წონა (მასა) (კგ):	4.9	4.7	4.5	2.8	4.7	4.8	4.6	3.9
დამიზნების მანძილი (მეტრი):	450	450	600	220	600	520	670	220

Menz P.B. Spezial

 Menz P.B. "Spezial"

30-ანი წლების დასაწყისში Walther PP-ს და PPK‑ს გამოჩენისთანავე სხვადასხვა გერმანულმა კომპანიებმა აქტიურად დაიწყეს მუშაობა საკუთარ თვითდამტენ პისტოლეტებზე, რომლითაც კონკურენციას გაუწევდნენ Walther PP-ს და PPK-ს. ასე გაჩნდა მაგალითად 1933 წელს გერმანული „Waffenfabrik August Menz“-ის პისტოლეტი August Menz P&B (დასახელაბა P&B იშიფრებოდა როგორც „Polizei-und Behördenpistole“ საპოლიციო და სამთავრობო პისტოლეტი). სტატია აღნიშნულ პისტოლეტზე შეგიძლიათ იხილოთ ბმულზე August Menz P&B იგივე რამ ვალტერის მთავარმა კონკურენტმა, კომპანია მაუზერმაც სცადა და შექმნა პისტოლეტი Mauser HSc, ხოლო კომპანია ზაუერის მესვეურებმა კი 30-ანი წლების მეორე ნახევარში  წარმოადგინეს Sauer 38h.

მიუხედავად მცდელობისა August Menz P&B ვერ გამოდგა წარმატებული პისტოლეტი, რადგან მას არ ჰქონდა ორმაგი მოქმედების (თვითშეყენებადი) დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი. ამიტომ 1934 წელს გერმანულ კომპანიაში  „Waffenfabrik August Menz“,  წარმოშობით უნგრელი კონსტრუქტორი ადელბერტ კადიცი (Adalbert Kàdits) იწყებს მუშაობას საკუთარი კონსტრუქციის თვითდამტენ პისტოლეტზე, რომელიც უნდა გამხდარიყო Walther PPK‑ს კონკურენტი. საპატენტო განაცხადი ახალ პისტოლეტზე ადელბერტ კადიცის მიერ გერმანიაში შეტანილ იქნა 1934 წლის ნოემბერში, ხოლო 1935-წლის ოქტომბერში პისტილეტის სურათები უკვე გამოჩნდა სარეკლამო ბროშურებში და ცნობარებში. პისტოლეტს მიენიჭა აღნიშვნა P.B. "Spezial" („Polizei-und Behördenpistole Spezial) რაც მიუთითებდა იმაზე, რომ პისტოლეტი სპეციალურად პოლიციისთვის და მთავრობისთვის იყო განკუთვნილი.

P.B. Spezial ფორმ-ფაქტორით ახლოს იდგა Walther PPK‑სთან. მის მსგავსად იყენებდა ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტ მექანიზმს ღია ჩახმახით, ავტომატიკის სქემა მუშაობდა თავისუფალი საკეტის პრინციპით, სადაც ლულის ჩაკეტვა ხდება საკეტის მასით და ლულაზე ჩამოცმული დამაბრუნებელი ზამბარის მეშვეობით. მთავარ სხვაობას Walther PPK‑სთან შედარებით წარმოადგენდა რამოდენიმე ძირითადი გადაწყვეტილება: 1. პისტოლეტის დაშლისთვის სასხლეტის დამცავ კავზე დამაგრებული იყო მცირე ზომის ბერკეტი რომლის დაბლა დაწევის შემთხვევაში შესაძლებელი ხდებოდა პისტოლეტის ჩარჩოდან საკეტის მოხსნა; 2. მცველის ბერკეტი წარმოადგენდა საკეტის უკანა ნაწილში ზედა მხარეს დამაგრებულ მცოცავ სლაიდერს (Walther PPK‑ს შემთხვევაში მცველი გახლავთ დროშისებური სახის). აღნიშნული მცველის განლაგება იყო საკმაოდ გონივრულად გათვლილი და არ წარმოადგენდა პისტოლეტის საკეტს მიღმა გამოშვერილ დეტალს. ამას გარდა შესაძლებელი იყო პისტოლეტის მცველზე დაყენება ისე, რომ ჩახმახი რჩებოდა შეყენებულ მდგომარეობაში. Walther PPK‑ს შემთხვევაში მცველი ასრულებს დეკოკერის ფუნქციას და შეყენებული ჩახმახის შემთხვევაში მცველის გააქტიურება ავტომატურად იწვევს ჩახმახის უსაფრტო დაშვებას; 3. სხვაობა იყო ასევე დამრტყმელ-სასხლეტ მექანიზმიშიც. დაშვებული ჩახმახის დროს სასხლეტზე თითის დაწოლისას, (ისევე როგორც Walther PPK-ს შემთხვევაში) ხდებოდა ჩახმახის თვითშეყენება, თუმცა აქ იყო ერთი უცნაური მომენტი. თუ მსროლელი ბოლომდე არ მოუჭერდა სასხლეტს და შეწყვეტდა სასხლეტზე თითის დაწოლას, ჩახმახი რჩებოდა შეყენებულ პოზიციაში; 4. პისტოლეტს ჰქონდა მოხსნადი ლულა და შესაძლებელი იყო მისი შეცვლა 9x17mm Browning (.380ACP) ტიპის ვაზანაზე გათვლილი ლულით. ამდაგვარი გადაწყვეტილებებით P.B. Spezial-ის კონსქტრუქცია გარკვეულწილად იყო უფრო რთული და იყენებდა დიდი რაოდენობით მცირე დეტალებს, რაც ბუნებრივია ნაკლებტექნოლოგიურს ხდიდა იარაღის წარმოების პროცესს და ართულებდა მის აწყობას.

პისტოლეტ P.B. Spezial-ის სახელურის ლოყები ვიზუალურად ჰგავს Walther PPK-ს ლოყებს, თუმცა იგი მზადდებოდა საკმაოდ მყიფე პლასტმასისგან რომელსაც გალალითს (Galalith) უწოდებენ. აღნიშნული პლასტმასი არ იყო დარტყმაგამძლე შესაბამისად დღეს შემორჩენილი პისტოლეტების უმეტოსობაზე ლოყები დაზიანებულია. ცნობისთვის ვალტერი მეორე მსოფლიო ომამდე და ომის პერიოდში თავის პისტოლეტებში იყენებდა ტროლიტანს (Trolitan) რომელიც მყარი რეზინის მსგავსი სტრუქტურის მსგავსია, შესაბამისად უფრო მეტად იტანდა დარტყმას და უხეშ მოპყრობას. ძირითადად P.B. Spezial-ის სახელურის ლოყები იყო მოყავისფრო ელფერის, თუმცა ასევე გარკვეულ პარტიებში იყო შავი ფერის ლოყებიც. სახელურის ლოყების ზედა ნაწილში დატანილი იყო წარწერა „Special“.

რაც შეეხება პისტოლეტის წარმოებას იგი რიგი წყაროების თანახმად დაწებულ იქნა 1935 წლის მიწურულს, ხოლო გარკვეულ წყაროებში სახელდება 1936 წელი. დღეს არ არსებობს ოფიციალური ცნობები იმის შესახებ თუ რამდენი ცალი პისტოლეტი დამზადდა. სანდო წყაროების თანახმად პისტოლეტის ჯამურმა რაოდენობამ შეადგინა დაახლოებით 1000 ერთეული (ზოგი ასახელებს 5000 ცალს). პისტოლეტები სერიულად იწარმოებოდა 7,65მმ-ან ბრაუნინგის ვაზნაზე, ხოლო რაც შეეხება დამატებით ლულას 9x17მმ-ან ბრაუნინგის ვაზნაზე დღეს მხოლოდ ორი ეგზემპლარის შესახებ არის ცნობილი.

ფოტოზე გამოსახულია პისტოლეტი დამატებითი ლულით და აქსესუარების ნაკრებით. აღნიშნული პისტოპლეტის წარწერებს თუ დავაკვირდებით შევამჩნევთ რომ თეოდორ ბერგმანის კომპანიას ეკუთვნის. რატომ ამაზე სტატიის ქვემოთ ვისაუბრებთ

1935 წლის მიწურულს დაბეჭდილ სარეკლამო ბანერში გვხდება ინფორმაცია იმის შესახებაც რომ პისტოლეტისთვის მზადდებოდა სავარჯიშო ლულები, რომელიც გათვლილი იყო მცირეკალიბრიან 4მმ და 6მმ-ან (.22) ვაზნებზე თუმცა ასეთი ორიგინალური ნაკრების შესახებ დღეს ოფიციალური ცნობები არ არსებობს.

პისტოლეტის გარკვეულ პარტიებზე გვხდება მცირედით განსხვავებული წარწერები:

სულ პირველ პისტოლეტებზე წარწერა იყო შემდეგი სახის	WAFFENFABRIK AUG.MENZ SUHL MODELL P.B. „SPEZIAL’”
შემდგომ	WAFFENFABRIK AUG.MENZ SUHL MENZ  - SPEZIAL - MODELL
ბოლოს	MENZ  - SPEZIAL - MODELL

როგორც ზემოთ მოყვანილი ცხრილიდან ხედავთ  პისტოლეტის მარკირებიდან გაქრა ასოები P.B. ამ ყველაფრის უკან დგას ერთი საინტერესო ამბავი. კომპანია „Waffenfabrik August Menz“ თვლიდა რომ ეს სახელწოდება კომერციულ წარმატებას მოუტანდა პისტოლეტს, თუმცა სწორედ ამ სახელწოდებამ "ჩააჭედა კომპანიის კუბოში ლურსმანი". 1938 წელს Walther-მა სასამართლოში შეიტანა სარჩელი, რომელიც ეხებოდა პისტოლეტის სახელწოდებას. ვალტერის მხარე ამბობდა რომ სახელწოდება P.B. „Polizei-und Behördenpistole“ წარმოადგენდა მათი სავაჭრო ნიშანის  PP „Polizei Pistole“ გადამღერებას. 1938 წლის აპრილში სასამართლომ ვალტერის სასარგებლოდ გამოიტანა განაჩენი და კომპანია „Waffenfabrik August Menz“-ს დაეკისრა როგორც კომპენსაციის და სასამართლო ხარჯების გადახდა, ასევე მათ უნდა ამოეღოთ პისტოლეტის აღნიშვნიდან ასოები “PB“. საბოლოოდ კომპანია გაკოტრებულად გამოცხადდა და მისი აქტივები შეიძინა ზულში (Suhl) მდებარე თეოდორ ბერგმანის კომპანიამ Theodor Bergmann Erben G.m.b.H.

თეოდორ ბერგმანის პისტოლეტი Bergmann Erben Spezial

თეოდერ ბერგმანის კომპანიამ დაამზადა დაახლოებით 200 ერთეული პისტოლეტი სახელწოდებით Bergmann Erben Spezial, რომელიც განსხვავდებოდა საკეტზე არსებული მარკირებით „THEODOR BERGMANN ERBEN WAFFENFABRIK SUHL SPEZIAL – MODELL“. რიგი წყაროების თანახმად ეს პისტოლეტები ჯერ კიდევ კომპანია „Waffenfabrik August Menz“-ის მიერ დამზადებული და საწყობში არსებული დეტალებით აიწყო. საბოოლოდ პსიტოლეტების წარმოება 1939 წელს შეწყდა.  

კალიბრი/ვაზნა:	7,65x17mm Browning (.32ACP)
სიგრძე:	160 მმ
ლულის სიგრძე:	85 მმ
წონა (მასა):	700 გრამი
მჭიდის ტევადობა:	8 ცალი ვაზნა